frchito

Archive for the ‘Sunday Reflections’ Category

PAKIKIBAGAY, PAKIKIBAHAGI, PAKIKISANGKOT

In Catholic Homily, Homily in Tagalog, Kwaresma, Pagninilay sa Ebanghelyo, Sunday Reflections on Marso 1, 2008 at 14:47

Ika-4 na Linggo ng Cuaresma
Marso 2, 2008

Mga Pagbasa: 1 Sm 16:1b,6-7, 10-13a / Efeso 5:8-14 / Juan 9:1-41

Liwanag at kadiliman ang paksa ng mga pagbasa sa araw na ito. Ito ang katotohanang malaon nang paksa at palaisipan magmula ng kumitang liwanag si Eba at si Adan. Liwanag ng pagkilatis tungkol sa kalooban ng Diyos ang ikinikintal ng unang pagbasa. Malinaw kay Samuel kung sinong pinuno ang napusuan ng Diyos – si David, na siyang binuhusan ng langis at itinanghal bilang hari.

Pagtatagubilin laban sa iba ibang uri ng kadiliman ang sulat ni Pablo sa mga taga Efeso. Nauulinigan pa natin ang mataginting na tagubilin: “Mabuhay bilang mga anak ng liwanag.”

Sa ebanghelyo naman, ang salaysay tungkol sa isang lalaking isinilang na bulag ay ginamit ni Jesus upang magbigay ng ilang mga mahahalagang pangaral tungkol sa tunay na kabulagan, pagbubulag-bulagan, at pagsasabulag sa buhay ng bawa’t tao sa daigdig.

Sinimulan ng Apple computers ang WYSIWYG – what you see is what you get. Kung ano ang nakikita mo ay siyang napapala mo. May kinalaman ito sa ating pamumuhay noon, ngayon, at bukas. What you see is what you get…

Ito ang dahilan kung bakit pinagtutuunang pansin ang paningin natin ng liturhiya sa araw na ito. Ito ang dahilan kung bakit lubhang kailangan, na tulad ni Samuel, ay magkaroon tayo ng isang kakaibang uri ng pagkilatis, pagkilala, at pagtingin sa mga bagay-bagay sa daigdig at sa buhay sa daigdig na ito. Ito ay sapagka’t kung ano ang tingin, ay siyang tuntunin … kung ano ang turing, ay siyang gawain.

Depende o batay sa ating nakikita, tayong lahat ay mauuwi sa pakikibagay, pakikibahagi, at pakikisangkot. Kung ang tingin natin sa pandaraya ay hindi masama, kung ito ay may kinalaman sa paglilingkod publiko, kung ang ano mang uri ng katiwalian ay “kalakaran” na sa gobyerno, tayo ay makikisawsaw, makikisangkot, makikibahagi, at makikibagay sa takbo o kalakarang tiwali.

Ito ang pagbubulag-bulagan. Ito ang pagtatakip ng mata, tenga, at bibig sa harap ng kasalanan.

Ito ang kultura ng lipunang Pinoy sa ating panahon. Ito ang kalakaran sa ating lipunan sa panahon natin ngayon. Talamak ang katiwalian sapagka’t lahat na halos ay nabihasa na, nahirati na, at natangay na ng “kalakaran” ng paglilingkod sa bayan – ang paglilingkod sa sariling kapakanan at sa sariling lukbutan.

Subali’t dapat nating tunghayan nang malalim at malawakan ang kabuuan at kaganapan ng mga pangyayari sa ating lipunan. Batay sa ating nakikita at natutunghayan, hindi madali ang tumalon sa pakikisangkot, pakikibagay, at pakikibahagi sa isang gawaing sa biglang wari ay siyang magliligtas sa bayan sa kulturang ito ng katiwalian.

Napakadali ang humantong sa isa na namang pag-aaklas sa mga lansangan. Napakadali ang sumigaw sa kalye at tagpasin ang ulo ng inaakala nating simulain at promotor ng lahat ng ito. Napakadali ang makisangkot sa isang gawaing mistulang kagya’t magbibigay-kalutasan sa hinaharap na dambuhalang suliranin ng kadayaan at katakawan.

Ako man ay lubhang naguguluhan. Ako man ay tunay na urung-sulong sa aking pagpapasya na makilahok, makibagay, at makisangkot sa napipintong kaguluhan na nagawa na natin bilang Pilipino ng dalawang beses.

Subali’t ang kabulagan ay hindi natin mabibigyang-lunas sa pamamagitan ng isa pang kabulagan. Sa aking paningin ang pahayag ng mga Obispo ng Pilipinas tungkol sa mga sunud-sunod na iskandalo sa ating pamahalaan ay isang paghihikayat sa taong bayan na magsikap na marating ang isang kaliwanagan ng isipan na maghahatid sa tunay na ugat ng lahat ng mga katiwalian. Sa madaling salita, hinihikayat tayo ng makita ang buod ng suliranin na kinasasadlakan ng buong bayan. At hindi sila nagpatumpik-tumpik bago bigkasin ang ugat ng lahat ng ito – ang kultura ng korupsyon sa lahat ng antas ng lipunan, mula sa itaas hanggang sa ibaba.

Ang ating pakikibagay, pakikibahagi, at pakikisangkot ay depende sa kung ano ang ating nakikita. Kung ang nakikita lamang natin ay ang nasa Malakanyang ang may sala, ang pakikisangkot natin ay mauuwi lamang sa pagpapatalsik sa kung sino man ang naroroon. Kung nakikita natin ang kabuuan ng lipunan na nasa sapot ng kasalanang panlipunan (social sin), at nakikilatis natin na tayong lahat ay bahagi ng kulturang ito, iba ang magiging kulay at anyo ng ating pakikisangkot, pakikibahagi, at pakikibagay.

Malaki ang kinalaman ng kung ano ang nakikita sa ating balak na gagawin. Mahalaga na makita natin nang lubos ang higit na malaking larawan na ating hinaharap. Sa ating kasaysayan, dalawang beses na natin ginawa ang pinagbabalakan natin gawin na naman muli. Subali’t sa paglawig ng panahon, batid natin lahat na ang katakawan at kasakiman ay hindi naglaho matapos natin patalsikin ang dalawang tiwaling presidente. Malinaw na sa ating lahat na ang problema ay higit na malawak, malaki, at malalim kaysa sa pagpapatalsik sa isang namumuno.

Ito ang hinihingi ng mga Obispo – ang mga tinatawag nilang circles of discernment, ang maliliit na grupo na dapat magtipon-tipon sa diwa ng panalangin at pagninilay, upang bago pa man kumilos, ay gumawa upang makamit ang malawak na kaliwanagan sa isyung kinakaharap.

Ang solusyon sa isyung ito ay hindi dapat manggaling una, sa mga politikong naglalaway na sa posisyong nabanggit – mga politikong noong nakaraan ay sila namang ipinagtatabuyan at kinamumuhian ng balana. Ikalawa, ang solusyong ito ay hindi dapat bunga ng panlilinlang, at pagbubuyo ng mass media, ng mga periodista at manunulat, at mamamahayag na ginagamit ang buo nilang kakayahan at kapangyarihan upang isuong, ibuyo, at itulak ang tinatawag na public opinion, sa pamamagitan na malawakan, at walang pagtatantang media hype o ang tinatawag na sound bytes. Ang ating pagtingin ay hindi dapat mabulagan ng isang mapagbuyo at mapanlinlang na mass media, na nagkukubli sa likod ng “katotohanan” subali’t sa kaibuturan ay naglalayong linlangin ang balana laban sa kanilang kinamumuhian.

Ang hinihingi ng mga Obispo ay ang pagbabaklas ng lahat ng balakid sa katotohanan. Ito ang kaliwanagang dapat ay matunghayan ng mga taong may karapatan sa katotohanan – nguni’t katotohanang hindi rin inaabuso ng mga taong ngayon ay itinatanghal na bayani ng katotohanan.

Hindi madali ang solusyon sa problemang hinaharap natin. Ang pinakamadali ay ang gawin ang kinasanayan – ang mag-aklas na naman. Ngunit ang malinaw na pagkilatis tungkol dito ay nangangailangan ding makita ang kahihinatnan ng anumang balak gawin, at ang pagkatanto na may higit na malawak na pagkilos ang naghihintay sa atin matapos mapalitan ang namumuno.

At ito ang higit na mahirap na gawain. Ito rin ang hindi natin nagawa matapos ang Edsa 1 at Edsa 2. Sa kwento tungkol sa lalaking isinilang na bulag, ating pakatandaan na hindi gumawa si Jesus ng isang milagrong walang pinuhanan ang lalaking bulag. Walang tagumpay kung walang puhunang personal. Sinabi ni Jesus sa kanya: “Humayo at maghilamos sa tubig ng Siloam.” Humayo at gawin ang iyong gawaing-bahay. Humayo at magkilatis ng tunay sa konteksto ng panalangin at pagninilay. Humayo at pag-aralang mainam ang kabuuan, ang mas malawak, malalim, at malaking larawan ng ating kinakaharap na dambuhalang problema. What you see is what you get …

Kung ano ang iyong makita, doon mababatay ang iyong pakikibagay, pakikibahagi, at pakikisangkot.

KANLUNGAN O KULUNGAN: ALIN BA ATIN DITO?

In Adviento, Catholic Homily, Homily in Tagalog, Pagninilay sa Ebanghelyo, Sunday Reflections on Disyembre 14, 2007 at 14:05

Ika-3 Linggo ng Adviento (Taon A)
Diciembre 16, 2007

Unang Pagbasa (Isaias 35:1-6a, 10)

Ang ulilang lupaing malaon nang tigang ay muling sasaya,
mananariwa at mamumulaklak ang ilang.
Ang dating ilang ay aawit sa tuwa,
itó’y muling gaganda tulad ng mga Bundok ng Libano
at mamumunga nang sagana, tulad ng Carmelo at Saron.
Mamamasdan ng lahat ang kaningningan at kapangyarihan ng Panginoón.
Inyong palákasin ang mahinang kamay, at patatagin ang mga tuhod na lupaypay.
Ito ang sabihin sa pinanghihinaan ng loob:
“Huwag kang matakot, laksan mo ang iyóng loob
Darating na ang Panginoóng Diyós,
at ililigtas ka sa mga kaaway.”
Ang mga bulag ay makakikita, at makaririnig ang mga bingi.
Katulad ng usa, ang pilay ay lulundag.
Aawit sa galak ang mga pipi.
Ang mga tinubos ng Panginoón ay babalik sa Jerusalem,
masiglang umaawit ng pagpupuri.
Paghaharian silá ng kaligayahan.
Lungkot at dalamhati ay mapapalitan ng tuwa at galak magpakailanman.

Salmong Tugunan:

Halina, Panginoóng D’yos upang kamí ay matubos!

Ang maaasahang lagi’y Panginoón, panig sa naaapi,
ang Diyós na hukom, may pagkaing handa, sa nangagugutom.
Pinalaya niya ang mga nabihag.
Isinasauli, paningin ng bulag;
lahat ng inapi ay itinataas, ang mga hinirang niya’y nililingap.

Isinasanggalang ang mga dayuhang sa lupain nila’y doón tumatahan.
Tumutulong siyá sa balo’t ulila, masamang balangkas pinipigil niya.

Walâng hanggang Hari, ang Diyós na Poon!
Nabubuhay lagi ang Diyós mo, Sion!

Ikalawang Pagbasa (Santiago 5:7-10)

Kaya nga’t magtiyaga kayó, mga kapatid,
hanggang sa pagdating ng Panginoón.
Tingnan ninyo ang magsasaka.
Buong-tiyaga niyáng hinihintay
ang mahalagang bunga ng kaniyáng bukirin,
at ang pagpatak ng una at huling ulan.
Dapat din kayóng magtiyaga.
Tibayan ninyo ang inyóng loob,
sapagkat nalalapit na ang pagdating ng Panginoón.
Huwag kayóng maghinanakitan, mga kapatid,
upang hindi kayó hatulan ng Diyós,
sapagkat malapit nang dumating ang Hukom.
Mga kapatid, tularan ninyo ang mga propetang
nagsalita sa ngalan ng Panginoón.
Buong tiyaga siláng nagtiis ng kahirapan.

Magandáng Balità     (Mateo 11:2-11)

Noong panahong iyón: Nabalitaan ni Juan Bautista, na noo’y nasa bilangguan, ang mga ginagawa ni Kristo. Kaya’t nagsugo si Juan ng kaniyáng mga alagad at ipinatanong sa kaniyá, “Kayo po ba ang ipinangakong paririto, o maghihintay pa kamí ng iba?”
Sumagot si Hesús, “Bumalik kayó kay Juan at sabihin sa kaniyá ang inyóng narinig at nakita: nakakikita ang mga bulag, nakalalakad ang mga pilay, gumagaling ang mga ketongin, nakaririnig ang mga bingi, muling nabubuhay ang mga patay, at ipinangangaral sa mga dukha ang Mabuting Balita. Mapalad ang taong hindi nag-aalinlangan sa akin!”
Pag-alis ng mga alagad ni Juan, nagsalita si Hesús sa mga tao tungkol kay Juan:
“Bakit kayó lumabas sa ilang? Ano ang ibig ninyong makita?
Isa bang tambo na inuugoy ng hangin? Ano nga ang ibig ninyong makita?
Isang taong may maringal na kasuotan?
Ang mga nagdaramit ng maringal ay nasa palásyo ng mga hari!
Ano nga ba ang ibig ninyong makita? Isang propeta?
Oo. At sinasabi ko sa inyó, higit pa sa propeta.
Sapagkat si Juan ang tinutukoy ng Kasulatan:
‘Narito ang sugo ko na aking ipinadadalang mauuna sa iyó;
ihahanda niya ang iyóng daraanan.’ Sinasabi ko sa inyó:
sa mga isinilang, walâ pang lumilitaw na higit na dakila kay Juan Bautista;
ngunit ang pinakaaba sa mga taong pinaghaharian ng Diyós ay dakila kaysa kaniyá.”

Pagninilay o Homiliya

KANLUNGAN O KULUNGAN?

Ang mga pagbasa sa araw na ito ay puno at tigib ng kagalakan. Sa katunayan, ang pambungad na antipona ay siyang pinagmulan kung bakit ang Linggong ito ay tinaguriang Gaudete Sunday: “Magalak sa Panginoon tuwina. Muli kong sinasabi, magalak! Malapit na ang Panginoon” (Filipos 4:4-5).

Si Isaias sa kanyang pangitain, ay tigib rin ng kagalakan. Ang katuyuan sa ilang ay mapapalitan ng mayamang pagyabong at paglago ng halaman at iba-ibang uri ng bulaklak. At nangingibabaw sa lahat ng pangitaing ito ang kanyang matibay na pagtatagubilin: “Huwag mangamba, maging matatag. Narito na ang inyong Diyos, dumarating Siya nang may pagtatagumpay.”

Ito rin ang buod ng sinasabi ni Santiago Apostol sa kanyang liham: “Tibayan ninyo ang inyong loob, sapagka’t nalalapit na ang pagdating ng Panginoon.”

Hindi natin maaaring mapagkamalian ang tinutumbok ng mga pagbasa at ng kabuuan ng liturhiya sa araw na ito. Parating na … malapit na … narito na … Ang lambong ng kawalang pag-asa ay mapapalitan ng bubong ng kapanatagan at kaganapan ng mga pangako ng Diyos.

Isang larawan ang namumuo sa ating damdamin at isipan … ang diwa ng kanlungan. Hindi mahirap para sa ating isalarawan ang kanlungan. Kapag may unos at ulan, ang hanap natin ay kanlungan. Kapag may suliranin at matinding pagsubok, ang asam natin ay isang masisilungan, isang muog na matatag na masasandalan, isang bubong kung saan tayo maaaring magkubli, magtago, at magpalipas ng pagdaaan ng unos.

Hindi mahirap isalarawan ang Diyos ayon sa una at ikalawang pagbasa na siyang gumagampan sa ating pinag-aasam sa muog, bubong, at kanlungan. Puno ng matulaing paglalarawan ng kalinga at pagmamalasakit ng Diyos ang dalawang pagbasa. Itong lahat ay nagbubunsod sa atin upang isapuso at unawaing lubos: “Lungkot at dalamhati ay mapapalitan ng tuwa at galak magpakailanman.”

Kanlungan? Tuwa at galak? Tapang at katatagan ng loob? Ito nga ba ay may lugar pa sa ating puso at damdamin sa ating panahon?

Sa kabila ng malinaw at mataginting na pangako ng Diyos, sa kabila ng hindi mapapagkamaliang pag-asa ni Isaias at ni Santiago sa katuparan ng mga pangakong nabanggit, kaisa tayo ng salmista na patuloy pa ring sumasamo at nananalangin: “Halina Panginoong Diyos, upang kami ay matubos!”

Halina Panginoon, upang kami ay matubos … Halina, sapagka’t sa kabila ng iyong pangako ay tila kami ay nasa lugar ni Juan Bautista … Halina, sapagka’t sa kabila ng iyong pananatili sa aming piling, ay nakararanas pa rin kami, hindi ng kanlungan, kundi kulungan! Kay rami sa amin O Panginoon, ang nasa kulungan ng kamangmangan. Kay rami sa amin ang nasa kulungan ng poot, kawalan ng pagpapatawad, pagsasarili, at pagkakakanya-kanya. Kay rami sa amin ang nakapiit sa kulungan ng kawalang pag-asa, sa kabila ng pangakong kanlungan ni Isaias at ni Santiago at ng Iyong Simbahan sa daigdig.

Kabalintunaan ang sitwasyong kinalalagyan naming mananampalataya. Umaasa kami sa kanlungang dulot mo, O Diyos. Ngunit umiinog ang buhay namin sa iba-ibang uri ng kulungang bumabalakid, sumisiil, at humaharang sa aming paglago, sa aming kagalakan, at sa aming pag-asa.

Nais kong imungkahi sa aking mga tagabasa at tagapakinig na ang buod, ang puno at ang dulo ng ating liturhiya ngayong araw na ito, ay walang iba kundi ang kakayahang pagsamahin, pag-isahin, at pagsabayin ang dalawang tila magkasalungat na katotohanan: kanlungan at kulungan.

Galak ang dulot ng kanlungan. Tuwa ang ibinubunsod ng kabatirang ang mga ilang at tuyot na lugar ay mapapalitan ng panibagong buhay at kasariwaan. Ito ang ating inaasam. Ito ang ating pag-asa at panagimpan. Ito rin ang pangakong nagkakadiwa na at nagkakabuhay … dito … ngayon … saan man.

Subali’t ito rin ang diwa at pangako ng isang nasa kulungan … Si Juan Bautista ay hindi isang masamang balitang binusalan ang bibig at pinosasan o tinalian at itinapon sa kulungan. Bagamat siya ay napiit ay hindi napiit ang kanyang pangaral. Hindi naposasan at natalian ang kanyang pangitain. Hindi kailanman nabusalan ang magandang balita, dahil lamang na siya ay nasa kulungan.

Opo… at ito ang buod ng pag-asa. Ito ang diwa ng matinding pag-asa at paghihintay. Ito ang tunay na kahulugan ng Adviento. Ito ang dahilan kung bakit, kaakibat ng pangako ay isang paghamon: Tibayan ang inyong loob at maging matatag. Nalalapit na ang pagdatal ng Panginoon.

Ang pag-asang Kristiano ay hindi isang hungkag na pagkapit at pagtanggap sa isang pangako. Ito ay ang pagpupunyagi na ang pangakong iyon ay maging isang katotohanan sa buhay natin.

Binigyang patotoo ni Juan Bautista ang pangakong ito. Binigyang diwa niya ang kanlungan na siyang asam ng bayan ng Diyos. At ang patotoong ito ay pinagbayaran niya nang malaki – ang pagdurusa sa kulungan.

Doon sa kulungan ay nangaral siya tungkol sa pinakaaasam na kanlungan. Doon sa kulungan ay ipinakita niya na ang pagtanggap at pananagana ng pangakong kanlungan ay isang bagay na pinaghahandaaan at pinagbabayaran ng katatagan ng loob, masidhing paghihintay, at malalim na pananampalataya sa kabila ng kapaitan sa piitan.

Kanlungan man o kulungan ang bumabalot sa ating buhay ngayon, hindi na ito ang mahalaga. Ang mahalaga ay ang paghamon sa atin na dulot ng kagalakang batid ang kaganapan ng pangako ng Diyos. Ang kagalakang ito ang siyang dapat natin isabuhay, isa-isip at isa-puso: “Magalak tuwina. Muli kong sinasabi sa inyo, magalak. Nalalapit na ang Panginoon.”